Bebeklerde Diş Çıkarma: Belirtiler, Rahatlatma Yöntemleri ve Kaçınılması Gerekenler

Bebeğin salyası arttı, eline geçeni ağzına götürüyor ve huzursuz. Bu tablo çoğu zaman diş çıkarma dönemini akla getirir. Bu yazıdaki bilgiler Amerikan Pediatri Akademisi'nin (AAP) HealthyChildren.org sayfalarına ve Nemours KidsHealth'e dayanıyor. Bebeğinizle ilgili kararlar için çocuk doktorunuza danışın.

İlk dişler ne zaman çıkar?

Kaynaklar bu konuda biraz farklı aralıklar veriyor, çünkü her bebeğin takvimi farklı olabiliyor:

• AAP'nin diş çıkarma ağrısı sayfası, ilk dişlerin genellikle 6 ile 10. aylar arasında göründüğünü, rahatsızlığın ise 3. aydan itibaren başlayabildiğini belirtiyor.
• AAP'nin "Bebeğin ilk dişi" sayfası, çoğu bebeğin 6 ile 12. aylar arasında diş çıkardığını, bazı bebeklerin ilk doğum gününde henüz dişi olmadığını yazıyor.
• Nemours KidsHealth, ilk dişin çoğunlukla 4 ile 7. aylar arasında dişeti çizgisini itmeye başladığını, sürecin 3. aydan itibaren başlayabileceğini belirtiyor.

Yani bebeğinizin ilk dişi bu aralıkların dışında çıkarsa, kaynakların kendisi de aralık verdiği için bunu tek başına sorun olarak görmek gerekmez. Merak ettiğiniz bir durumda çocuk doktorunuza sorun.

Dişler hangi sırayla çıkar?

Nemours KidsHealth'e göre sıra genellikle şöyle: önce alttaki iki ön diş (alt kesici dişler), 4 ile 8 hafta sonra üstteki dört ön diş, yaklaşık bir ay sonra alt yan kesici dişler, ardından ilk azı dişleri ve son olarak üstteki sivri dişler. AAP'nin sayfasında da alt ön dişlerin genellikle ilk göründüğü belirtiliyor. Çoğu çocukta 20 süt dişinin tamamı üçüncü doğum gününe kadar çıkmış oluyor.

Sık görülen belirtiler

AAP ve Nemours'un listelerinde ortak olan belirtiler şunlar:

• Artan salya
• Eline geçen nesneleri çiğneme isteği
• Kısa süreli huzursuzluk ve sızlanma
• Şişmiş ve hassas dişeti
• Salyaya bağlı ağız çevresinde kızarıklık (AAP)
• Uyku ve beslenme düzeninde geçici bozulma (Nemours)

Nemours, salyanın yol açabileceği döküntüyü önlemek için bebeğin yüzünün sık sık silinmesini öneriyor.

Diş çıkarma ateşe neden olur mu?

Bu, ebeveynlerin en sık karıştırdığı konulardan biri. AAP'nin sayfalarında diş çıkarmanın ateşe, ishale ya da aşırı ağlamaya neden olmadığı, gerçek bir ateşin diş çıkarmayla ilişkili olmadığı belirtiliyor. Nemours da diş çıkarmanın genellikle yüksek ateşe ya da ishale neden olmadığını, hafif bir sıcaklık artışı görülebilse bile ateşin başka bir sebebe işaret ettiğini yazıyor. Bebeğinizde ateş, ishal ya da alışılmadık ağlama varsa bunu diş çıkarmaya bağlamayın ve çocuk doktorunuza başvurun.

Rahatlatma yöntemleri

İki kaynağın önerdiği yöntemler birbiriyle büyük ölçüde örtüşüyor:

• Temiz parmakla dişeti masajı: Yıkanmış parmakla dişetine hafifçe masaj yapılabilir.
• Soğuk bez: AAP soğuk ve nemli temiz bir bezi öneriyor. Nemours, ıslak bezin dondurulabileceğini, ancak yaklaşık 30 dakika sonra taş gibi sertleşmeden çıkarılması gerektiğini belirtiyor.
• Diş kaşıyıcılar: AAP yumuşak kauçuk ya da plastik diş kaşıyıcıları öneriyor. Nemours soğutulmuş kauçuk diş kaşıyıcılardan söz ediyor ve bunların buzdolabında, dondurucuda değil saklanmasını belirtiyor.
• Soğuk su: AAP, 6 aylık ve üzeri bebekler için soğuk su içeren alıştırma bardağını öneriyor.
• Ağrı kesici: AAP ve Nemours, gerekirse asetaminofen ya da ibuprofenin bebeğin kilosuna uygun dozda kullanılabileceğini yazıyor. Nemours ibuprofen için 6 ay ve üzerini belirtiyor. Bunu kendi başınıza belirlemeyin, çocuk doktorunuza danışın.

Kaçınılması gerekenler

AAP ve Nemours'un ortak olarak uyardığı ürünler şunlar:

• Benzokain (ve lidokain) içeren dişeti jelleri ve uyuşturucu ürünler. AAP, bu tür ürünlerin boğazı uyuşturarak yutmayı etkileyebileceğini belirtiyor.
• Belladonna içeren homeopatik diş çıkarma tabletleri
• Kehribar diş çıkarma kolyeleri ve boyna takılan her tür diş kaşıyıcı. AAP bunların yutma ve dolanma riski taşıdığını yazıyor.
• Sıvı dolu diş kaşıyıcı halkalar (AAP)
• Dişetine zarar verebilecek sert ve donmuş nesneler (AAP)
• Alkol ve aspirin: Nemours dişeti ya da dişe alkol veya aspirin sürülmemesini belirtiyor.

Diş bakımına ne zaman başlanır?

Nemours'a göre diş bakımı ilk diş çıkmadan başlıyor: dişetleri günde bir kez nemli bir bezle silinebilir. AAP'nin "Bebeğin ilk dişi" sayfasında şu bilgiler yer alıyor:

• Florür, 6. aydan itibaren bebeğin beslenmesine eklenmeli. Katı gıdalarla birlikte alıştırma bardağıyla su verilebilir. Çoğu musluk suyu florür içerirken şişe suyu genellikle içermiyor.
• İlk diş çıktığında günde iki kez florürlü diş macunuyla fırçalama başlıyor. 3 yaşına kadar pirinç tanesi kadar, sonrasında bezelye büyüklüğünde macun kullanılıyor.
• Fırçalama, çocuk 7 ile 8 yaşına gelene kadar ebeveyn gözetiminde yapılmalı.
• Çocuk doktoru, diş çıktıktan sonra florür verniği uygulayabilir.
• İlk diş hekimi randevusu ilk diş çıktığında alınmalı ve bir yaşına kadar bir "diş sağlığı yuvası" oluşturulmalı. Nemours ise ilk doğum gününe kadar ya da ilk dişten sonraki 6 ay içinde diş hekimine gidilmesini öneriyor.

Nemours ayrıca gece yatarken biberonla uyutmaktan kaçınılmasını ve dişler birbirine değmeye başladığında diş ipi kullanımına geçilmesini öneriyor.

Diğer kaynaklar ne söylüyor?

Aynı konuyu iki çocuk hastanesi kaynağı daha ele alıyor. Bilgilerin büyük kısmı yukarıdakilerle örtüşüyor, bazı ayrıntılar ise ek bilgi veriyor.

Cleveland Clinic süt dişlerinin çıkış yaşlarını bir tabloyla veriyor: alt ön kesici dişler 6 ile 10 ay, üst ön kesici dişler 8 ile 12 ay, ilk azı dişleri 13 ile 19 ay, köpek dişleri 16 ile 23 ay, ikinci azı dişleri 23 ile 33 ay arasında çıkıyor. Tam takımın 2,5 ila 3 yaşına kadar tamamlandığı yazıyor. Aynı sayfa, diş çıkarma belirtileri arasında hafif bir sıcaklık artışını sayıyor, ancak 38 derecenin üzerindeki ateşin diş çıkarmadan kaynaklanmadığını belirtiyor. İshal, kusma ya da döküntü varsa sağlık uzmanına başvurulmasını öneriyor. Cleveland Clinic ayrıca donmuş diş kaşıyıcıları, sıvı dolu halkaları, benzokain içeren jelleri, homeopatik ürünleri ve kehribar, silikon, mermer ya da ahşap kolye ve bilekliklerin kullanılmamasını öneriyor. Diş bakımı için ise ilk diş çıktığında günde iki kez yumuşak kıllı fırça ve pirinç tanesi kadar florürlü macunla fırçalamayı, iki diş birbirine değdiğinde diş ipi kullanımını öneriyor.

Seattle Çocuk Hastanesi süt dişlerinin 6 ile 24 ay arasında çıkabileceğini yazıyor. Sayfaya göre diş çıkarmanın belirtileri artan salya ve salyaya bağlı yüzde döküntü, çiğneme isteği ve genellikle hafif olan, her zaman bulunmayan dişeti ağrısı. Rahatsızlığın çoğunlukla 2 ile 3 gün içinde geçtiği belirtiliyor. Ateş, ishal, bebek bezi döküntüsü ve burun akıntısı diş çıkarmaya bağlı belirtiler arasında sayılmıyor. Ev bakımı için iki dakika temiz parmakla dişeti masajı ve buzdolabında soğutulmuş (dondurulmamış) emzik, halka ya da ıslak bez öneriliyor. Buz ya da dondurma gibi ürünler, sert gıdalar (çiğ havuç gibi), diş çıkarma kolyeleri ve benzokain içeren jeller ise kaçınılacaklar arasında.

Seattle Çocuk Hastanesi, ateş çıktığında, aşırı ağlama olduğunda ya da çocuk çok hasta görünüyorsa doktora başvurulmasını öneriyor.

Ne zaman doktora başvurmalı?

Kaynakların ortak mesajı net: bebeğiniz çok huzursuzsa, ateşi çıkmışsa, ishali varsa ya da alışılmadık şekilde ağlıyorsa bunu diş çıkarmaya bağlamayın ve çocuk doktorunuza başvurun. Ağrı kesici, jel ya da başka bir ürün kullanmadan önce de doktorunuza danışın.